هر روز در سراسر جهان، کسانی هستند که باید یکی از دشوارترین تصمیمات زندگی شان را بگیرند: ترک وطن خود برای جستجوی زندگی امن تر و بهتر.
اکثر مردم جهان تجربه ترک جایی که در آن بزرگ شده اند را داشته اند. بسیاری ممکن است در بهترین حالت به روستا یا شهر دیگری نقل مکان کنند. اما برخی افراد باید کاملاً کشور خود را ترک کنند، گاهی برای مدت کوتاهی و گاهی برای همیشه.
دلایل زیادی وجود دارد که مردم در سراسر جهان می خواهند زندگی خود را در کشور دیگری بازسازی کنند. برخی وطن خود را ترک می کنند تا کار پیدا کنند یا تحصیل کنند. دیگران مجبور به فرار از آزار و نقض حقوق بشر مانند شکنجه می شوند. میلیون ها نفر از درگیری مسلحانه یا بحران ها و خشونت های دیگر فرار می کنند. برخی افراد دیگر فقط به خاطر اینکه چه کسی هستند، چه می کنند یا باورهایشان را دارند — مثلاً به خاطر قومیت، دین، گرایش جنسی یا باورهای سیاسی شان — احساس امنیت نمی کنند و ممکن است به همین دلیل هدف حملات قرار گرفته باشند.
این سفرها که همه با امید به آینده ای بهتر آغاز می شوند، می توانند پر از خطر و ترس باشند. برخی خود را در معرض خطر قاچاق انسان و سایر اشکال استثمار قرار می دهند. برخی به محض ورود به کشور جدید توسط مقامات بازداشت می شوند. بسیاری از آن ها وقتی آرام می گیرند و زندگی جدیدی را آغاز می کنند، روزانه با نژادپرستی، بیگانه هراسی و تبعیض مواجه می شوند.
برخی ممکن است احساس تنهایی و انزوا کنند چون شبکه های حمایتی را که برای اکثر ما (اقوام، دوستان، همکاران و همسایگان) عادی است، از دست داده اند.
چرا مردم کشور خود را ترک می کنند؟
دلایل زیادی وجود دارد که اقامت در کشور خودتان برای برخی افراد می تواند بسیار دشوار یا خطرناک باشد. برای مثال، کودکان، زنان و مردان از خشونت، جنگ، گرسنگی و فقر شدید فرار می کنند، یا به دلیل گرایش جنسی و هویت جنسیتی شان، یا به دلیل پیامدهای تغییرات اقلیمی یا سایر بلایای طبیعی. چنین افرادی اغلب با ترکیبی از چندین وضعیت دشوار روبرو می شوند.
کسانی که کشور خود را ترک می کنند همیشه از خطر فرار نمی کنند. برخی ممکن است باور کنند که فرصت های بهتری برای یافتن شغل در کشورهای دیگر دارند چون تحصیلات یا سرمایه کافی برای جستجوی فرصت های دیگر دارند. دیگران ممکن است بخواهند به بستگان یا دوستانی که در خارج زندگی می کنند بپیوندند یا تحصیلات خود را در کشور دیگری آغاز یا ادامه دهند. دلایل مختلفی وجود دارد که مردم برای ساختن زندگی در یک کشور جدید سفر می کنند.
تعاریف: دقیقاً معنای پناهنده، پناهجو و مهاجر چیست؟
اصطلاحات «پناهنده»، «پناه جوی» و «مهاجر» برای توصیف کسانی که در حال حرکت هستند، کسانی که کشور مبدأ خود را ترک کرده و مرزها را عبور کرده اند، به کار می رود.
اصطلاحات «مهاجر» و «پناهنده» اغلب به جای یکدیگر استفاده می شوند، اما مهم است که این دو را از هم متمایز کنیم زیرا تفاوت حقوقی بین آن ها وجود دارد.
پناهنده کیست؟
پناهنده کسی است که به دلیل خطر نقض جدی حقوق بشر و آزار و اذیت، کشور مبدأ خود را ترک کرده است. تهدید برای امنیت و جان آنان آنقدر شدید بوده که احساس کرده اند چاره ای جز ترک کشور و جستجوی امنیت در خارج ندارند، زیرا دولت خودشان نمی تواند یا نمی خواهد آن ها را از خطرات محافظت کند. حق پناهندگان برای برخورداری از حمایت بین المللی است.
پناهجوی کیست؟
پناه جوی کسی است که کشور خود را ترک کرده و به دنبال حمایت از آزار و نقض جدی حقوق بشر در کشور دیگری است، اما هنوز به طور قانونی به عنوان پناهنده شناخته نشده و منتظر تصمیم در مورد درخواست پناهندگی خود است. پناه بردن یک حق انسانی است. این بدان معناست که همه باید اجازه داشته باشند برای درخواست پناهندگی وارد کشور دیگری شوند.
مهاجر کیست؟
هیچ تعریف حقوقی از «مهاجر» وجود ندارد که به طور جهانی مورد توافق باشد. مانند اکثر نهادها و سازمان ها، در عفو بین الملل، ما مهاجران را کسانی می دانیم که خارج از کشور مبدأ خود زندگی می کنند و پناهنده یا متقاضی پناهندگی نیستند.
برخی مهاجران کشورشان را ترک میکنند تا، برای مثال، کار کنند، درس بخوانند، یا به خانوادهشان ملحق شوند. برخی دیگر حس میکنند که به خاطر فقر، ناآرامیهای سیاسی، خشونت گروههای تبهکار، بلایای طبیعی، و یا سایر وضعیتهای وخیم که در کشورشان وجود دارد باید آنجا را ترک کنند.
بسیاری افراد در تعریف حقوقی «پناهنده» نمیگنجند، با این حال اگر به میهنشان بازگردند با خطر مواجه خواهند شد.
درک این موضوع اهمیت دارد که جدا از موقعیت مهاجران در کشوری که به آن نقل مکان کردهاند، آنان با این که از آزار و اذیت نگریختهاند، همچنان از این حق برخوردارند که تمام حقوق بشریشان حفظ و رعایت شود. دولتها باید از تمام مهاجران در برابر خشونتهای نژادپرستانه و بیگانههراسانه، بهرهکشی، و کار اجباری محافظت کنند. مهاجران هرگز نباید بدون دلیل موجه بازداشت شده یا مجبور به بازگشت به کشور خود شوند.
موضع عفو بینالملل در قبال مهاجران، پناهندگان، و پناهجویان چیست؟
ما برای تحقق جهانی که در آن همه، فارغ از هر موقعیتی که در آن هستند، از حقوق بشر بهره ببرند، تلاش میکنیم. دههها است که عفو بینالملل پشتیبان رعایت حقوق بشر برای پناهندگان، پناهجویان و مهاجران بوده است.
فعالیت به منظور تضمین این نکته است که دولتها مسئولیت مشترک خود در محافظت از حقوق پناهندگان، پناهجویان و مهاجران را رعایت میکنند. ما هر نوع سیاست یا عملکردی را که به حقوق مردم در حال جابهجایی آسیب برساند محکوم میکنیم.
مشکل «مردم» نیستند
در جهان حدود ۲۶ میلیون پناهنده وجود دارد. بسیاری افراد تحت تأثیر این رقم قرار میگیرند و عبور مردمان از مرزها را به عنوان یک بحران جهانی میبینند. ما در عفو بینالملل با این طرز فکر که این یک بحران مربوط به ارقام و اعداد است موافق نیستیم. مشکل «مردم» نیستند بلکه مشکل عللی هستند که خانوادهها و افراد را به گذشتن از مرزها وادار میکنند و همچنین روشهای کوتهبینانه و غیرواقعی که سیاستمداران از طریق آنها به این مشکلات واکنش نشان میدهند.
کارزار حمایت از مردم در حالِ جابهجایی
ما با کارزارهای خود دولتها را زیر فشار قرار میدهیم تا مسئولیت خود در قبال حفظ حقوق تکتک افراد را محترم بشمارند. دولتها باید اطمینان حاصل کنند که پناهندگان، پناهجویان و مهاجران از امنیت برخوردار هستند، شکنجه نمیشوند، مورد تبعیض قرار نمیگیرند و در فقر زندگی نمیکنند.
ما کارزار میکنیم تا دولتها به تقاضای پناهندگی پناهجویان به طور مناسب رسیدگی کنند، تا آنها را سالها در یک موقعیت برزخی- گاهی حبسشده در بازداشتگاهها – به حال خود رها نکنند. ما همچنین میخواهیم شاهد آن باشیم که از مهاجران در برابر بهرهکشی و استثمار از سوی کارفرمایان و قاچاقچیانِ انسان محافظت میشود.
افراد، ورای برچسبها
هر انسان بیش از یک هویت دارد. «پناهنده»، «مهاجر»، و «پناهجو» تنها عناوینی موقت هستند؛ آنها بازتابدهنده تمام هویت زنان، کودکان و مردانی نیستند که کشورشان را پشت سر گذاشتهاند تا زندگی جدیدی را در کشوری جدید آغاز کنند.
هنگامی که از این برچسبها استفاده میکنیم، باید به یاد داشته باشیم که، از میان راههای متفاوتی که آدمها میتوانند خودشان را توصیف کنند، این عناوین تنها به یک تجربهی مشخص آنان ارجاع میدهد، یعنی ترک کردن کشورشان. اما در عمل، هویت این افراد از بسیاری عناصر دیگر تشکیل یافته است.
بسیاری از کسانی که میخواهند جای دیگری زندگی کنند حس میکنند که تجربه ترکِ کشورشان عصاره کامل هویت آنان نیست. آنان همانند بسیاری از ما انسانهایی پیچیده و منحصربهفرد هستند و ممکن است خود را به عنوان کسی متعلق به یک کشور یا منطقه، یا گروهی که به زبان خاصی سخن میگوید یا فرهنگ خاصی دارد، شناسایی کنند. یا این که ممکن است در توصیف خود بگویند که یک معلم، پزشک، هنرمند، طرفدار پرشورِ فوتبال، پدر، خواهر، پسر، یا مادر هستند.
وضعیت قانونیِ فرد نمیتواند کل هویت و شخصیت یک پناهنده، پناهجو یا مهاجر را بیان کند. هیچکس نباید تنها بر اساس وضعیت قانونی مرتبط با اقامتش در یک کشور توصیف شود.
چرا دولتها باید از پناهندگان، پناهجویان، و مهاجران استقبال کنند؟
- ما میخواهیم در جهانی زندگی کنیم که در آن کسانی که در معرض خطر جدی هستند فرصت بیابند تا زندگی خود را در محیطی امن از نو بسازند.
- در دنیایِ جهانیشده، منصفانه آن است که مسئولیت جهانی در قبال امور جهانی به شکل مشترک بر عهده گرفته شود.
- جوامع میزبان از نیرو و انگیزهی عظیمی که این افراد برای آغاز یک زندگی جدید با خود میآورند بهره میبرند.
- در جهان به سرعت در حال تغییری که در آن زندگی میکنیم، پذیرش مردم کشورهای دیگر به جوامع میزبان تنوع و انعطاف میبخشد و بدین طریق این جوامع را تقویت میکند.
- بسیاری از الهامبخشترین و تأثیرگذارترین افراد در عرصههای هنر، دانش، سیاست، و فنآوری پناهندگان، پناهجویان، و مهاجران بودهاند. آنان اجازه یافتند تا زندگی خود را در کشور جدید از نو بسازند، و به عنوان اعضای جامعهی جدید به درخشش رسیدند.
شما چه کاری میتوانید انجام بدهید؟
از فعالیتهای ما برای یاری رساندن به پناهندگان حمایت کنید!
شما میتوانید به جنبش ما در استقبال از پناهندگان بپیوندید. کارزار من خوشآمد میگویم عفو بینالملل دولتها را در سراسر جهان فرا میخواند تا به سهم خود از افراد پناهجو استقبال کنند. در صورت وجود اراده سیاسی کافی، رهبران ما میتوانند کسانی را که از مناقشات مسلحانه و آزار و اذیت میگریزند مورد حمایت قرار دهند، از جمله از طریق راهحلی موسوم به اسکان مجدد.
ما همچنین پیگیر دیگر روشهای مطمئن برای آغاز یک زندگی جدید برای پناهندگان هستیم، نظیر به هم رساندن اعضای از هم جدا افتادهی خانوادهها. این کار میتواند از طریق حمایت مالی گروههای اجتماعی از خانوادههای پناهنده برای آمدن آنان به کشورشان انجام گیرد، یا از طریق دانشگاهها، و یا کسبوکارهایی که به افراد روادیدِ تحصیل یا کار میدهند، تا بتوانند زندگی جدیدی را آغاز سازند.
دولتها هرگز نباید هیچکس را مجبور کنند تا به کشوری بازگردد که در آن در معرض نقض حقوق بشر قرار خواهد گرفت. در عوض، باید به پناهندگان مکانی ایمن برای زندگی و فرصتهایی برای دستیابی به کار، تحصیل، و مراقبتهای بهداشتی ارائه شود.
حمایت مالی عمومی برای پناهندگان
اگر دولت شما برنامه حمایت مالی برای پناهجویان دارد، می توانید خودتان در برنامه های حمایتی محلی شرکت کنید. در این مورد، شهروندان یک منطقه گرد هم می آیند تا برای اسکان مجدد و استقبال از خانواده ها و افرادی که از کشورشان فرار کرده اند، کمک مالی جمع آوری کنند.
