گزارش تحلیلی: جرم انگاری فناوری و فناوری اطلاعات: تشدید سرکوب سیستماتیک در کریدورهای قضایی و امنیتی

۲۴ اپریل ۲۰۲۶

مقدمه: انسداد مطلق اطلاعات

در آوریل ۲۰۲۶، جمهوری اسلامی ایران رویکردی کاملاً امنیتی اتخاذ کرد و حق دسترسی به اطلاعات و آزادی بیان را به شکلی بی سابقه سرکوب نمود. بر اساس گزارشی از نهاد تنظیم کننده نت باکس در تاریخ ۲۳ اپریل ۲۰۲۶، خاموشی سراسری اینترنت در ایران وارد «۵۵امین روز متوالی» خود شده است. گزارش تأکید می کند که پس از ۱۲۹۶ ساعت، اتصال اینترنت به «سطح عادی ۲ درصد» کاهش یافته است. این محاصره مطلق زمینه را برای اجرای سیاست های حذف امنیتی در سکوت اخبار فراهم کرده است.

بیکاران در جنگ اخیر: از یک تا چهار میلیون

 

در حالی که آتش بس ادامه دارد، در مناطق صنعتی و سایت های ساختمانی گزارش هایی از بیکاری بی سابقه میلیون ها نفر، ارتشی از کارگران که در صف بیمه بیکاری و یارانه های اندک برای پرداخت هزینه جنگ ایستاده اند، وجود دارد. از کارگرانی که در صنایع مادر کار می کنند تا تعدیلات گسترده در پلتفرم های آنلاین، این روایت اقتصادی است که احتمالاً سال ها به عقب رانده شده است.

ایران پس از جنگ: فرسایش مشروعیت، شکاف در بالا، بازسازی از پایین

 

ایران پس از جنگ نه تکرار دهه ۱۹۸۰ است و نه شبیه نسخه های آماده مانند عراق و صربستان است. در مصاحبه ای با رادیو زمانه، علیرضا بهتویی توضیح داد که فرسایش مشروعیت، شکاف میان نخبگان، نقش چندلایه سپاه و بحران عمیق اقتصادی، جامعه را وارد مرحله ای جدید کرده است که نه فروپاشی آسان است و نه بازسازی آن غیرممکن است. سؤال اصلی این است: آیا جامعه مدنی می تواند نیرویی برای تغییر از قلب این ویرانی، با افق «عادی» و از پایین بسازد؟

مسیل‌ای بنام ایرانیان خارج از کشور

 

در طول ۴۷ سال نخستین پدیده بزرگ اجتماعی بنام مهاجرت بین‌مللی در تاریخ چند صد ساله اخیر ایران بوقوع پیوسته است. براساس آمارهای تخمینی قریب ده درصد از کل جمعیت کشور دز خارج از ایران زندگی می‌کنند. این خیل جمعیت در حدود بیش از ۵۰-۷۰ کشور دنیا پراکنده‌اند که بیشترین آنان در کشورهای اروپایی و امریکای شمالی ساکن هستند. 

واکنش ایرانیان در رویارویی با حکومت اسلامی ایران بویژه در طی سال‌های اخیر و با گرایش به پهلوی بعنوان نظام پیشین پادشاهی در ایران از یکسو و حمایت از حملات نظامی کشورهایی مانند ایالات متحده امریکا و اسراییل به ایران برای کمک به سرنگونی و تغییر رژیم ایران سبب شد که به مسیله اصلی این تحلیل بپردازم. 

چرا بخش وسیعی از ایرانیان خارج از کشور چنین گرایشی داشته و علیه کشور خود به تقاضای جنگ و حمله نظامی روی می‌آورند؟ چطور می‌شود که پرچم‌داری به یکی از مهم‌ترین نمادهای این گروه از ایرانیان پراکنده در خارج از کشور تبدیل می‌شود؟ آیا این بخش از ایرانیان فاقد عرق ملی و هویت ایرانی‌اند؟ 

پیش از پرداختن به این پرسش لازم است از منظر چند رویکرد نظری مختلف در زمینه جامعه‌شناسی مهاجرت به هویت ایرانیان خارج از کشور بپردازم. 

نوروزتان پیروز

 

برای نوروز، برای‌ نوبهار

بهار، ای جان پاک هستی

زمستان را به یک ناز بستی

بدان از دام سرد روزگاران

 شود خلقی با تو گلعذاران

چنان کن با نسیم جان‌عطرت

جهان شوید سنت با بدعت

رود سوی رهایی با یادت

زند جام الست را به کامت

بنوشد شراب مهر و مستی

و خوش باد که باز تو هستی

به نوروز کنیم سعی را تشریک

ز پیروز بر ضحاک گوییم تبریک

از آن پس زمستان هم بهارست

و جان گرگ زور‌ و زر به زارست

شود حرمان محرومان برباد

ز نوروز، جان انسان شادباد

نوروز و سال 1405 را به همه شما دوستان تبریک می‌گویم

دنیای کوچکِ کوچکِ پرستو فروهر

 

در این مقاله چند مورد را نادیده گذاشته و تنها به مصاحبه بی بی سی در برنامۀ گفت و گوی ویژه در میانۀ ژانویه ۲۰۲۶ با پرستو فروهر و نظرات او می پردازم. به گذشته بی رنگ سیاسی او نمی پردازم و اینکه او تازه بعد از قتل فجیع پدرومادرش وارد عرصۀ سیاسی شد و همچنین هر ساله میتواند به ایران مسافرت کند و سپس باز به محل سکونتش در آلمان بازگردد، در همان حال که جان بسیاری از ایرانیان مخالف در خارج از کشور به اعتراف سازمان های امنیتی اروپائی در خطر است.

اعتراضات ۲۰۲۵ و مسئله مردگان: بعد انسانی یک بحران اقتصادی

• ت

علاوه بر پیامدهای اجتماعی و سیاسی، اعتراضات اقتصادی ایران در سال ۲۰۲۵ با بُعدی عمیق و نگران کننده انسانی همراه بود: مرگ تعدادی از شهروندان در جریان ناآرامی ها. این موضوع اعتراضات را از سطح واکنش معیشتی به بحرانی تبدیل کرده است که توجه افکار عمومی داخل و خارج کشور را جلب کرده است.

نویسندگان: خانم شکیبه قاسمی

اپوزیسیون «منتظر»، مردم «فرصت‌طلب»

 

اپوزیسیون «منتظر»، مردم «فرصت‌طلب»
حنیف حیدرنژاد

 شاید در نگاه نخست چنین به نظر برسد که تیتر این مقاله نوعی ارزش‌گذاری یا قضاوت را القا می‌کند. چنین نیست. مطالعه متن نشان خواهد داد که این عنوان نه داوری اخلاقی، بلکه تیتری توصیفی-تحلیلی از یک وضعیت واقعی ‌است.

شناخت و تشریح «وضعیت موجود»

در این نوشته از یک فرمول ساده و شناخته‌شده در علوم اجتماعی، سیاست، مدیریت و مدیریت بحران ـبه‌ویژه در آلمانـ استفاده می‌شود: شناخت «وضعیت موجود(Ist-Zustand)».

علی طیفی: یکی از ویژگی های جنبش کنونی، ورود کسانی است که در دهه ۱۹۹۰ به دهه ۱۹۹۰ متولد شده اند

 علی طیفی: یکی از ویژگی های جنبش کنونی، ورود کسانی است که در دهه ۱۹۹۰ به دهه ۱۹۹۰ متولد شده اند

چرا چپ؟

 

چرا چپ؟

علی طایفی

پس از فروپاشی اردوگاه سوسیالیزم و کمونیزم در چند دهه اخیر و لجام‌گسیختگی بوق‌های رسانه‌ای جبهه سرمایه‌سالاران از یکسو و شکست انقلاب ۵۷ با روی‌کارآمدن حاکمان نالایق و ستم‌پیشه بنام دین و خدا، که وقوع آن علیه نظام پهلوی بنام جنبش چپ نیز گره خورده است، از سوی دیگر، پروژه شک‌سازی برای نقد و نقب جریان چپ سرعت گرفته است. 

البته دادن پاسخ و نقد شورش‌های بی‌منطق و هوچی‌گرایانه از سوی دینخویان حاکم تا سلطنت‌طلبان و در نهایت لیبرالیست‌های اپورتونیست در داخل و خارج از کشور کاری است که بطور گسترده در حال انجام است ولی روایت کوتاه، رسانه‌ای و عامه‌فهم از دستاوردهای چپ از منظری متفاوت را می‌توان در کلیپ پیوست شنید. 

اگرچه بنظر می‌آید جریان راست درحال درنوردیدن سنگرهای نظری و عملی توسعه در بسیاری از مناطق جهان و ایران است ولی دستاوردهای غیرانسانی و نابرابری‌ساز و آزادی‌ستیز راست‌گرایان سرمایه‌سالار در ایران و در طی نزدیک به پنج دهه در ایران گواه بحران‌سازی‌های گسترده و ناکارآمدی عمیق الگوی رشد سرمایه‌گذاری در ایران است. 

تر‌مای دهه پنجاهی‌ها -علی طایفی

 

در جای دیگری به مسایل کوهورت‌های نسلی و جمعیتی پرداخته‌ام که چگونه تحولات اجتماعی را سبب‌ساز شده و سبب‌پذیر بوده‌اند. در جای جای این دست از تحلیل‌های مرتبط نیز عمدتا به کوهورت جمعیتی بیست‌ تا سی ساله‌‌ها پرداخته‌ام که کانونی‌ترین نسل موثر در تحولات اجتماعی محسوب می‌شوند. 

آنچه که در این تحلیل می‌پردازم کوهورت دهه پنجاهی‌ها هستند که سنین بیست تا سی سالگی‌شان در دهه پنجاه خورشیدی گذشته و اوضاع پیش، حین و پس از انقلاب را تجربه کرده‌اند. 

انسان ها، نه اعداد، نه موارد

 

انسان ها، نه اعداد، نه فایل ها. در دنیای امروز، گاهی مردم به جای اینکه با نام، داستان و زندگی شان دیده شوند، به یک عدد، یک آمار یا یک رکورد تبدیل می شوند. در گزارش ها، در نظام های اداری و حتی در اخبار، انسان ها اغلب به اعدادی تبدیل می شوند که پشت آن ها رنج واقعی، امیدها و سرنوشت ها پنهان است. اما حقیقت این است که هیچ انسانی فقط یک عدد نیست و هیچ زندگی ای را نمی توان در چند خط فایل خلاصه کرد.

هر انسان دنیایی از تجربه، احساسات و آرزوها در درون خود دارد. پشت هر نام، داستانی از تلاش، شکست، امید و مقاومت وجود دارد، داستانی که اگر شنیده شود، می تواند نگاه ما به جهان را تغییر دهد. وقتی انسان ها به تعداد تبدیل می شوند، دردشان راحت تر نادیده گرفته می شود و بی عدالتی راحت تر ادامه پیدا می کند.

اینجاست که حقوق بشر آغاز می شود، با یادآوری حقیقت ساده اما عمیق که هر انسان کرامت و ارزش ذاتی دارد. هیچ قدرت، هیچ قانون ناعادلانه، هیچ سیستمی نمی تواند یک فرد را به یک پرونده بی جان تبدیل کند.

انسان بودن یعنی حق دیده شدن، شنیده شدن و زندگی کردن با کرامت است. جهان گاهی ممکن است در میان آمار مردم را از دست بدهد، اما حقیقت باقی می ماند: انسان نه یک عدد است و نه یک پرونده؛ انسان زندگی، صدا و داستانی است که باید دیده و شنیده شود

بحرانهای جامعه ایران

 

مسایل اجتماعی بطور روزافزونی سراسر جامعه چندفرهنگی ایران را در برگرفته و مسیولان ذیربط ناتوان از مدیریت این بحران اند. 

✅مسایلی دیگری که می بینید کدامند؟  

همبستگی اجتماعی، متغیر تحول و تغییر

 

همبستگی اجتماعی، متغیر تحول و تغییر

چنانکه بخش بزرگی از مسایل اجتماعی انسان ریشه در همایش‌های اجتماعی و همزیستی انسان با انسان در مناسبات و ساختار اجتماعی دارد، مهمترین راهکارهای برون‌رفت از این مسایل نیز در متن و بطن همین مناسبات اجتماعی نهفته است. 

همبستگی، همگرایی و همسویی منافع انسان در میادین اجتماعی در سطوح مختلف جنسیتی، صنفی، قشری، قومیتی، دینی و فکری اگرچه راهکارهای خروج از بحران‌ها و مسایل اجتماعی در حدود همین سطح از مناسبات است ولی بخش عمده مسایل اجتماعی کلان در جامعه عمدتا از طریق همبستگی طبقاتی و همسودی اقشار اجتماعی است که حیات و امنیت اقتصادی و اجتماعی شان توسط نمایندگان یک طبقه خاص و کوچک مورد هجوم و تهدید قرار می‌گیرد. 

با همبستگی می‌توان هیولای پوشالی استبداد و غارتگران اقتصادی در نظام نابرابر سرمایه سالاری را از هم فروپاشید. بدون همبستگی آحاد گروه‌ها و صنوف در بین طبقات ستمدیده جامعه، نمی‌توان شاهد توسعه آزاد، مشارکتی و برابرخواهانه بود. 

روشنگری‌دینی در کُمای بلاتکلیفی

 

سروش نماینده ناسازه‌ یا تناقض‌های نواندیشی‌دینی در تاریخ اندیشه‌ورزی در ایران معاصر است. او سکولاری شرمگین، مومنی در تناقض، نوستیزی با نقاب مدرنیزمِ بومی‌گرا و سنت‌گرایی غرق در امبی‌ولنسی یا بلاتکلیفی است. این خصایص از ویژگی‌های روشنگری دینی در ایران معاصر است.

نگاهی به نواندیشی دینی در تاریخ معاصر از عصر مشروطیت تا پس از تاسیس حکومت دینی در کشور نشان از این دارد که زهدان اندیشه دینی تاب جنینِ نوزایی یا نوآفرینیِ دینی را نداشته و این جنین همواره یا ساقط شده یا با تولدی ناقص به دنیای زیست فکری وارد شده است.  اختلاط مفاهیم دینی و سنتی با مفاهیم، نمادها و نهادهای مدرن در دنیای پس از مدرنیزم چنان ناشیانه، سودخواهانه و محافظه‌کارانه دخل و تصرف شده است که صاحبان این نظرات و شبه‌نظریه‌های نواندیشی دینی دستاوردی جز بازتولید فقاهت سنتی و اورینتالیزم افراطی نداشته‌اند.

بیایید به دستاوردهای جامعه مان ایمان داشته باشیم

 

امسال پاییز، همان طور که هر سال معمول است، به ایران رفتم تا مراسمی برای عدالت به مناسبت ۲۷مین سالگرد قتل سیاسی-دولتی مادر و پدرم، پروانه و داریوش فروهر، برگزار کنم.

رویدادهای تابستان نیز سایه سنگینی بر سفر انداخت: حمله نظامی به ایران، سیاست های فاجعه بار رژیمی که باعث حمله شد و

چرخه شوم انتخاب بد و بدتر باید متوقف شود

 

چرخه شوم انتخاب بد و بدتر باید متوقف شود

علی طایفی

 

پس از انقلاب  ۵۷ مردم ایران در یک چرخه شوم انتخاب بین بد و بدتر در افتادند. بارها در بازه‌های زمانی مختلف در سازوکار معیوبی که نظام ولایی و یکتاسالار بنام شوی انتخابات راه‌اندازی کرد، جمعیت کثیر معترض به وضع موجود ناگزیر از شرکت دز انتخاب ریاست قوه مجریه کشور  شدند. 

آنان از بین نامزدهای دروغین و عوام‌فریب در آن به دیگری، یعنی کسی که در نمایش انتخابات شبه‌دمکراتیک، رفتار سیاسی متعادل‌تر و متمایل به خواسته‌های مردم را طرح می‌کرد، رای دادند. با همین رویکرد بود که قریب پنجاه سال حکومت جور و فساد را بقا بخشیدند.