نام‌های دریای خزر

 

در سال ۱۳۶۱ دولت نام دریای مازندران را نام رسمی اعلام کرد، ولی در بخشنامه دولتی سال ۱۳۸۱ نام رسمی دریای شمال ایران در مکاتبات فارسی دریای خزر و در مکاتبات انگلیسی Caspian Sea اعلام شد.^[۱] برخی ایرانیان از ۱۳۱۶ این دریا را مازندران هم نامیده‌اند. نام دریای خزر و گاه دریای مازندران در ۵۰ سال گذشته در رسانه‌های گروهی ایران رایج بوده است. نام رسمی این دریا در فارسی خزر است. این نام تاریخی و رسمی رایج در فارسی در نام‌گزینی برای دیگر موارد مربوط به منطقه مانند خزرشهر و خزرخز نیز بازتاب یافته است. به دلایل تاریخی، نام دریای شمال ایران در بسیاری زبان‌های دیگر از نام قوم کاسپی گرفته شده است. همان‌گونه که در مورد بسیاری دیگر از عوارض جغرافیایی جهان رایج است برای این دریا نیز نام‌های متفاوتی در زمان‌های گوناگون استفاده شده است؛ ولی «دریای هیرکانی» و «دریای کاسپی» از نظر تاریخی در زبان‌های غربی مطرح‌تر بوده است.^[۲] واژهٔ کاسپین، نمونهٔ انگلیسی‌شدهٔ واژهٔ کاسپی است. پسوند "an" در انتهای واژهٔ انگلیسی Caspian یک افزونهٔ انگلیسی است که نظیر آن در پایان واژه‌های Russian (روسی)، Mexican (مکزیکی)، American (آمریکایی) و غیره نیز یافت می‌شود.

رژیم حقوقی دریای خزر

 

رژیم حقوقی دریای خزر ، یکی از مهم‌ترین مسائل دریای خزر است که پس از فروپاشی شوروی، اهمیت بیشتری پیدا کرد.

عهدنامه وضعیت حقوقی دریای خزر

تاریخ امضا	۱۲ اوت ۲۰۱۸
مکان امضا	آق‌تاو، قزاقستان
شرط اجرا	۵ تصویب
امضاکنندگان	ایران  روسیه  جمهوری آذربایجان  قزاقستان  ترکمنستان
ضامن	جمهوری قزاقستان
زبان‌ها	فارسی، روسی، ترکمنی، قزاقی، آذری، انگلیسی

پیشینه موضوع

درابتدا، وضعیت حقوقی کشتی‌رانی در دریای خزر به وسیلهٔ معاهدات ۱۲۰۷ خورشیدی (۱۸۲۸میلادی)، با روسیهٔ تزاری و در هشتم اسفند ۱۲۹۹ خورشیدی (۲۶ فوریهٔ ۱۹۲۱میلادی) و پانزدهم فروردین ۱۳۱۹ خورشیدی (پنجم آوریل ۱۹۴۰میلادی) میان ایران و شوروی سابق، مشخص شده بود. بدین گونه که ایران براساس قرارداد ترکمان چای در سال ۱۲۰۷خ (۱۸۲۸م) از داشتن نیروی دریایی و کشتی‌رانی در دریای خزر محروم شده بود. با انقلاب کمونیستی ۱۹۱۷ لنین شخصاً معاهدات تزاری با ایران را لغو کرد که منجر به قرارداد ۱۹۲۱ میان ایران و اتحاد جماهیر شوروی شد و دوباره ایران در حق کشتی‌رانی در دریای خزر شریک شد^[۱] و مطابق عهدنامهٔ مودت و دوستی (۱۳۰۰/ ۱۹۲۱)، به ایران و شوروی به تساوی حق کشتی‌رانی اعم از نظامی و غیر آن داده شده و در قرارداد بازرگانی و دریانوردی (۱۳۱۹ / ۱۹۴۰) جزئیات رژیم دریانوردی مشخص گردید.^[۲] در این معاهدات، هیچ اشاره‌ای به چگونگی استفاده از منابع بستر و زیر بستر دریا نشده‌است. همچنین در این قرارداد مهم به تعیین دقیق مرزهای آبی دو کشور و تحدید حدود نشده‌است.^[۳]

بازسازی پس از آتش‌بس؛ چالش‌های پیش‌روی زیرساخت‌های ایران

با اعلام آتش‌بس دو هفته‌ای، برآورد خسارات زیرساختی و احتمالات بازسازی به چالشی مهم تبدیل شده است. در گفت‌وگو با دو کارشناس، ابعاد فنی و مالی احیای صنایع استراتژیک و مسیر دشوار بازگشت به پیش از آغاز جنگ را بررسی کرده‌ایم.

 

https://p.dw.com/p/5BvzE

تصویری از دکل‌های برق و خیابانی در تهران

اکنون که غبار حاصل از حملات در سایه یک آتش‌بس متزلزل فرونشسته، ایران با واقعیتی روبه‌رو شده است که شباهتی به هیچ‌یک از تجربیات تاریخی گذشته نداردعکس: Bahram/Middle East Images/IMAGO

با گذشت چندین هفته از حملات سنگین آمریکا و اسرائیل به ایران، اکنون که غبار حاصل از بمباران‌ها در سایه یک آتش‌بس متزلزل فرونشسته، ایران با واقعیتی روبه‌رو شده است که شباهتی به هیچ‌یک از تجربیات تاریخی گذشته ندارد.

اگر در دوران جنگ هشت‌ساله ایران و عراق، تخریب‌ها عمدتا معطوف به مناطق مرزی و شهرهای خط مقدم بود، در حمله اسرائیل و آمریکا به جمهوری اسلامی ایران که برخی کارشناسان بین‌المللی از آن به عنوان "خنثی‌سازی زیرساخت‌های حیاتی" یاد می‌کنند، عمدتا قلب تپنده اقتصاد، انرژی و تکنولوژی کشور مورد هدف قرار گرفت

 

آمارهای اولیه‌ای که از نهادهای امدادی نظیر هلال‌احمر ایران منتشر شد، حکایت از تخریب یا آسیب جدی به بیش از ۹۳ هزار واحد مسکونی و تجاری دارد اما این تنها نوک کوه یخ است؛ فاجعه اصلی در لایه‌های پنهان صنایع مادر رخ داده است؛ جایی که بازسازی هر خشت آن، نیازمند اعتباراتی است که با درآمدهای فعلی کشور عمدتا همخوانی ندارد.

 

بیانیه درباره آتش‌سوزی گسترده جنگل‌های هیرکانی ایران

November 25, 2025

ما، با عمیق‌ترین نگرانی و تأسف نسبت به آتش‌سوزی گسترده و ویرانگر در جنگل‌های هیرکانی ایران، به‌طول صدها کیلومتر و با خسارات سنگین زیست‌ محیطی و انسانی، که تاخیر و تعلل مسئولین در بسیج نیرو و امکانات برای مهار و خاموش کردن آتش سوزی موجب گسترش آن شده است را نقض آشکار حقوق بنیادین بشر و تعهدات بین‌المللی جمهوری اسلامی ایران می‌دانیم.

جنگل‌های هیرکانی، به‌عنوان بخشی از میراث جهانی یونسکو، نه‌تنها ثروتی ملی بلکه سرمایه‌ای بین‌المللی محسوب می‌شوند که حفاظت از آن، بر اساس کنوانسیون میراث جهانی، بر عهده دولت عضو است.

The Hyrcanian Forests

 An Ancient Ecosystem Under Threat Introduction The Hyrcanian Forests, stretching for nearly 850 kilometers along the southern Caspian Sea, are among the world’s most ancient and biologically rich temperate forests.

جنگل‌الیت می‌سوزد…

 

جنگل‌الیت می‌سوزد…

🌊 Lake Urmia

 

دریاچه ارومیه، بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران و یکی از بزرگ‌ترین دریاچه‌های آب شور جهان، در شمال غربی کشور و میان استان‌های آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی واقع شده است.  این دریاچه در گذشته به‌عنوان یکی از جاذبه‌های طبیعی

 

 شورای حقوق بشر سازمان ملل درباره تغییرات اقلیمی چه نظری دارید؟

حقوق! / ۱۹ می ۲۰۱۷

دیانتا باکسوم

در سال ۲۰۰۸، شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد (UNHRC) قطعنامه ۷/۲۳ را برای اولین بار تصویب کرد و اذعان داشت که تغییرات اقلیمی تهدیدی برای بهره مندی جهانی از حقوق بشر است. با این حال، از زمان تصویب آن، این قطعنامه همچنان سوالاتی را درباره عملکرد شورای حقوق بشر سازمان ملل در حفاظت از حقوق بشر تحت تأثیر تغییرات اقلیمی مطرح می کند. این مطلب نقش جاری و بالقوه شورای حقوق بشر سازمان ملل در این زمینه را بررسی می کند.