گزارشها از زندان گنبدکاووس حاکی از شرایط بحرانی زندانیان است؛ کمبود غذا، نبود فروشگاه زندان، ترک محل کار توسط مقامات زندان و نگهداری هزاران زندانی در فضایی با چندین برابر ظرفیت، وضعیت این زندان را به مرحلهای نگرانکننده رسانده است
کانون حقوق بشر ایران، چهارشنبه ۲۰ اسفندماه ۱۴۰۴ – گزارشهای رسیده از زندان گنبدکاووس نشان میدهد زندانیان این زندان با کمبود شدید مواد غذایی، ازدحام بیسابقه جمعیت و نبود امکانات اولیه روبهرو هستند. در حالی که بسیاری از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه به این زندان منتقل شدهاند، منابع محلی میگویند بخش قابل توجهی از مسئولان زندان محل کار خود را ترک کردهاند و زندانیان در وضعیت بلاتکلیفی قرار دارند. همزمان، فعالان حقوق بشر میگویند در شرایط جنگی کنونی، اجرا نشدن مصوبه ۲۱۱ درباره آزادی یا کاهش جمعیت زندانها، نگرانیها درباره جان زندانیان را افزایش داده است.
گرسنگی زندانیان در زندان گنبدکاووس
بر اساس اطلاعات منتشر شده، زندانیان در زندان گنبدکاووس با کمبود شدید غذا روبهرو هستند و بسیاری از آنان به غذای کافی دسترسی ندارند. منابع آگاه میگویند شرایط به گونهای است که برخی زندانیان از گرسنگی رنج میبرند.
به گفته این منابع، یکی از مشکلات اصلی زندان نبود فروشگاه داخلی است؛ موضوعی که باعث شده زندانیان حتی امکان تهیه مواد غذایی یا نیازهای اولیه خود را نیز نداشته باشند.
در کنار کمبود غذا، گزارشها حاکی از آن است که شماری از مسئولان و کارکنان زندان نیز محل کار خود را ترک کردهاند. در نتیجه بسیاری از امور اداری و رسیدگی به مشکلات زندانیان متوقف شده و زندانیان در وضعیت بلاتکلیف قرار گرفتهاند.
انتقال بازداشتشدگان اعتراضات سراسری دیماه به زندان گنبدکاووس
گزارشها نشان میدهد که در بهمنماه ۱۴۰۴ شمار زیادی از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری در شهرهای گنبدکاووس، کلاله، علیآباد و آزادشهر به زندان گنبدکاووس منتقل شدهاند.
این انتقالها پس از موج گسترده بازداشتها در جریان سرکوب اعتراضات سراسری دیماه صورت گرفت. به گفته منابع محلی، انتقال زندانیان از چندین شهرستان به این زندان باعث افزایش شدید جمعیت زندانیان شده و وضعیت زندان را به مرحله بحرانی رسانده است.
فعالان حقوق بشر میگویند تمرکز شمار زیادی از بازداشتشدگان در یک زندان، امکان نظارت حقوقی و بهداشتی بر وضعیت زندانیان را به شدت محدود کرده است.
- فراخوان اجرای مصوبه ۲۱۱، آزادی زندانیان در پی حملات جنگی
- وضعیت اضطراری در زندان اوین؛ نگرانی درباره شرایط زندانیان و مطالبه آزادی آنها
- خامنهای کشته شد؛ رهبری که مرگ و نابودی را از خمینی به ارث برد
- اصابت موشک به دیوار زندان اوین؛ جان زندانیان در معرض خطر فوری
- تهدید به انتقال اجباری در زندان اوین؛ خانوادهها از فشار و اجبار بر زندانیان خبر دادند
- تشدید جنگ قدرت پس از مرگ خامنهای؛ مجتبی خامنهای در سایه جنگ جناحها به رهبری رسید
ازدحام بیسابقه زندانیان
یکی از مهمترین مشکلات گزارش شده در زندان گنبدکاووس، ازدحام شدید زندانیان است. طبق گزارشها، تنها در بند یک سالن سه این زندان بیش از ۳۱۶۰ زندانی نگهداری میشوند؛ در حالی که ظرفیت رسمی این بخش تنها ۴۶۰ نفر اعلام شده است.
این اختلاف فاحش میان ظرفیت رسمی و تعداد زندانیان باعث شده شرایط زندگی زندانیان به شدت دشوار شود. بسیاری از زندانیان به دلیل کمبود فضا مجبور به خوابیدن روی زمین هستند و حتی در راهروها و نمازخانه زندان نیز اسکان داده شدهاند.
نبود تخت خواب، پتو و وسایل گرمایشی در میانه زمستان نیز مشکلات زندانیان را تشدید کرده و سلامت آنان را به طور جدی تهدید میکند.
بیتوجهی به مصوبه ۲۱۱در شرایط جنگی
در حالی که کشور در شرایط جنگی قرار دارد، فعالان حقوق بشر میگویند اجرای مصوبه شماره ۲۱۱ شورای عالی قضایی میتوانست بخشی از مشکلات زندانها را کاهش دهد.
بر اساس این مصوبه که در زمان جنگ ایران و عراق تصویب شده بود، قوه قضاییه موظف است برای حفظ جان زندانیان در شرایط اضطراری اقداماتی مانند آزادی موقت، تبدیل قرار تأمین یا انتقال زندانیان به مکانهای امن را در دستور کار قرار دهد.
با این حال، گزارشها نشان میدهد که در زندان گنبدکاووس این مصوبه اجرا نشده و بسیاری از زندانیان، از جمله بازداشتشدگان اعتراضات دیماه، همچنان در شرایط بسیار دشوار در زندان نگهداری میشوند.
نقض حقوق بشر در زندان گنبدکاووس
وضعیت گزارششده در زندان گنبدکاووس میتواند با اصول بنیادین حقوق بشر در تعارض باشد.
نقض حق برخورداری از شرایط انسانی نگهداری – قواعد ماندلا: ازدحام شدید زندانیان، کفخوابی و نبود امکانات اولیه زندگی با استانداردهای بینالمللی نگهداری زندانیان مغایرت دارد.
نقض حق سلامت و تغذیه مناسب – ماده ۲۵ اعلامیه جهانی حقوق بشر: کمبود غذا و نبود دسترسی به مواد غذایی کافی میتواند سلامت زندانیان را به خطر بیندازد.
نقض حق امنیت شخصی – ماده ۹ میثاق حقوق مدنی و سیاسی: نگهداری هزاران زندانی در فضایی بسیار کوچک میتواند امنیت و سلامت آنان را تهدید کند.
نقض تعهد قانونی در شرایط اضطراری – مصوبه ۲۱۱ شورای عالی قضایی: اجرا نشدن این مصوبه در شرایط جنگی میتواند به معنای بیتوجهی به تعهدات قانونی برای حفظ جان زندانیان باشد.
با ادامه این وضعیت در زندان گنبدکاووس، نگرانیها درباره سلامت و امنیت زندانیان، بهویژه بازداشتشدگان، همچنان رو به افزایش است.
