
گزارش ویژه روز جهانی کودک ـ ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶
فقر، محرومیت آموزشی و کار کودک؛ شکاف عمیق میان تعهدات بینالمللی جمهوری اسلامی و واقعیت زندگی کودکان ایران
در ایران، کودکانی که باید در کلاس درس باشند، در خیابانها دستفروشی میکنند، در میان زبالهها به دنبال درآمد میگردند یا در مناطق مرزی با کولبری و سوختبری جان خود را به خطر میاندازند. گروهی دیگر به دلیل فقر، نداشتن مدارک هویتی یا کمبود امکانات آموزشی، حتی فرصت ورود به مدرسه را پیدا نمیکنند.
۲۰ نوامبر، روز جهانی کودک، یادآور تصویب کنوانسیون حقوق کودک در سال ۱۹۸۹ است؛ معاهدهای که رژیم ایران در سال ۱۹۹۴ به آن پیوست و متعهد شد حق آموزش، سلامت، امنیت، حمایت اجتماعی و رشد کودکان را تضمین کند.
با این حال، آمارهای منتشرشده در رسانههای داخلی و اظهارات مقامهای حکومتی از شکافی عمیق میان این تعهدات و واقعیت زندگی کودکان حکایت دارد. فقر، ترک تحصیل، کار کودک، سوءتغذیه و محرومیت از خدمات حمایتی، آسیبهایی بههمپیوستهاند که آینده شمار زیادی از کودکان ایران را تهدید میکنند.
این گزارش ویژه، با استناد به آمار رسمی، اظهارات مسئولان و روایتهای مستند، وضعیت حقوق اقتصادی و اجتماعی کودکان ایران را بررسی و عملکرد جمهوری اسلامی را در چارچوب تعهدات بینالمللی آن ارزیابی میکند.
بخش اول ـ تعهدات بینالمللی و قوانین داخلی؛ شکاف میان حقوق کودک و واقعیت ایران
رژیم ایران در ۱۳ ژوئیه ۱۹۹۴ به کنوانسیون حقوق کودک پیوست، اما با ثبت یک حق شرط کلی، اجرای مقررات مغایر با قوانین اسلامی را مشروط کرد؛ حق شرطی که کمیته حقوق کودک سازمان ملل بارها خواستار لغو آن شده است.
کنوانسیون، دولتها را موظف میکند حقوق تمامی افراد زیر ۱۸ سال را بدون تبعیض تضمین کنند. با وجود تصویب قانون حمایت از اطفال و نوجوانان در سال ۱۳۹۹، میان این تعهدات و وضعیت کودکان در ایران فاصله قابلتوجهی وجود دارد
