حمایت از کودکان، سرمایهگذاری بر آیندهای است که در آن هیچ کودکی به دلیل فقر از حق طبیعی خود محروم نمیماند.
تاکنون تجربه برخورد با کودکان کار و خیابان را داشتهاید؟ سخن از کودکانی است که کمک میخواهند یا محصولی را میفروشند و با اصرار و بعضا التماس، میخواهند که از آنها حمایت شود. در برخورد با این کودکان چه کاری انجام میدهید؟ در پرسشی جامع، بهترین شیوه برخورد با این کودکان چیست و چگونه میتوان به کودکان کمک کرد که از تحصیل بازنمانند و در مسیر مناسب برای ساخت آینده خود قرار گیرند؟
کارشناسان و متخصصان این حوزه میگویند که بهترین شیوه همراهی و حمایت از این کودکان کمبرخوردار، کمک به تحصیل، زندگی بهتر و توسعه زندگی آنهاست. به عبارت دیگر و بر اساس نگاه کارشناسان، کمک به خودکفایی یک خانواده، مجموعهای به هم پیوسته است که همه اجزای آن باید کنار هم حرکت کنند؛ اما بخش مهمی از این مسیر، کودکان و فراهم کردن امکان تحصیل و آموزش آنهاست. در این مقاله به موضوع کودکان کمبرخوردار و راههای کمک به آنها پرداخته میشود.

کودکان نیازمند چه کسانی هستند؟
وقتی از «کودکان نیازمند» صحبت میکنیم، منظور تنها کودکانی نیستند که در خانوادههای بسیار فقیر زندگی میکنند. این اصطلاح طیف گستردهای از کودکان را در بر میگیرد: کودکانی که در مناطق محروم و حاشیهای زندگی میکنند، کودکانی که سرپرست خود را از دست دادهاند یا در خانوادههای بیسرپرست یا بدسرپرست رشد میکنند، کودکانی که به دلیل مشکلات اقتصادی از تحصیل بازماندهاند و کودکانی که حتی با وجود حضور در مدرسه، از حداقل امکانات آموزشی و رفاهی برخوردار نیستند.
آمارها نشان میدهد که این گروه از کودکان، بخش قابلتوجهی از جامعه را تشکیل میدهند. بر اساس گزارشهای رسمی، در سال تحصیلی ۱۴۰۴ حدود ۱۴۱ هزار و ۸۳۷ دانشآموز در سنین ۶ تا ۱۱ سال به عنوان بازمانده از تحصیل شناسایی شدند. این آمار در مقاطع مختلف تحصیلی بسیار بیشتر میشود؛ به گونهای که گزارشها از ترک تحصیل بیش از یک میلیون دانشآموز در سالهای اخیر خبر میدهند.
دلیل اصلی این بازماندگی، عمدتا مسئله اقتصادی است. فقر در محیط خانواده باعث میشود که ادامه تحصیل، از توان سبد خانوار خارج شود. علاوهبر این، خانوادههایی که توان تأمین هزینههای ابتدایی مدرسه مانند خرید نوشتافزار، لباس فرم و سایر ملزومات را ندارند، ناچار میشوند فرزندان خود را از مدرسه دور نگه دارند. در برخی موارد نیز کودکان برای کمک به معیشت خانواده، کار را بر تحصیل ترجیح میدهند. اگر مسئله اقتصادی نباشد، احتمال بسیار زیادی وجود دارد که این کودکان بتوانند به تحصیل خود ادامه دهند. اما برای این کودکان چه میتوان کرد؟ در ادامه این مقاله، بیشتر به این موضوع و شیوههای حمایت از این کودکان میپردازیم..
راههای کمک به کودکان در مسیر ساخت آینده بهتر
مهمترین و اثرگذارترین راه برای کمک به کودکان کمبرخوردار، فراهم آوردن امکان تحصیل و آموزش باکیفیت برای آنهاست. تحصیل نه تنها دریچهای به سوی آیندهای بهتر باز میکند، بلکه از چرخه فقر بیننسلی نیز جلوگیری میکند. کودکی که از تحصیل بازمیماند، در بزرگسالی با محدودیتهای بسیاری مواجه میشود و این چرخه در نسلهای بعد نیز تکرار میشود.
علاوهبر این، کمک به تحصیل کودکان میتواند اشکال مختلفی داشته باشد. نخستین گام، تأمین لوازمالتحریر و ملزومات مدرسه است. برای بسیاری از خانوادههای کمبرخوردار، خرید یک کولهپشتی و چند دفتر و مداد، بار مالی سنگینی است. تأمین این اقلام ساده اما ضروری، میتواند مانع از ترک تحصیل کودک شود. گام دوم، کمک به تأمین هزینههای جانبی تحصیل است؛ هزینههایی مانند رفتوآمد، لباس فرم، تغذیه در مدرسه و کلاسهای تقویتی. بسیاری از کودکان به دلیل ناتوانی در پرداخت همین هزینههای به ظاهر کوچک، از ادامه تحصیل بازمیمانند.
فراتر از کمکهای مادی، حمایتهای آموزشی و روانی نیز نقش مهمی دارند. کودکانی که در خانوادههای کمبرخوردار رشد میکنند، اغلب با مشکلاتی مانند اعتمادبهنفس پایین، اضطراب و احساس تبعیض دستوپنجه نرم میکنند. برنامههای که شکل پشتیبان دارند و حمایتهای روانشناختی میتواند به آنها کمک کند تا با انگیزه بیشتری مسیر تحصیل را ادامه دهند. همچنین، شناسایی کودکانی که در آستانه ترک تحصیل قرار دارند و مداخله بهموقع، از اقدامات مهمی است که میتواند از هدر رفتن استعدادهای آنها جلوگیری کند.

«مهر، مهربانی میخواهد»؛ پویشی هرساله برای تأمین لوازمالتحریر کودکان ایران
مؤسسه خیریه نیکان ماموت هر سال و پیش از آغاز فصل بازگشایی مدارس، در راستای حمایت از کودکان و دانش آموزان پویشی با عنوان «مهر، مهربانی میخواهد» را برگزار میکند. این پویش با هدف تأمین کولهپشتی و لوازمالتحریر برای کودکان کمبرخوردار در مناطق مختلف ایران طراحی شده است. در سالهای گذشته، این پویش توانسته است هزاران کودک را در آستانه سال تحصیلی جدید، با بستههای کامل آموزشی همراه کند.
در پویش «مهر، مهربانی میخواهد»، برای هر دانشآموز یک کولهپشتی مناسب با شرایط منطقه زندگی و همچنین بستهای از لوازمالتحریر متناسب با مقطع تحصیلی او تأمین میشود. دفتر، مداد، خودکار، مدادرنگی، جامدادی و سایر ابزارهای موردنیاز، بخشی از این بستهها هستند که بر اساس پایه تحصیلی کودکان، شخصیسازی میشوند. این حمایت صرفا یک کمک مقطعی نیست؛ برخورداری از ابزارهای اولیه آموزش، یکی از نخستین گامها برای حضور باانگیزه کودکان در مدرسه است.
یکی از اهداف مهم این کمپین، پیشگیری از روند بازماندگی کودکان از مدرسه است. برای کودکی که در یک منطقه کمبرخوردار زندگی میکند، داشتن یک کولهپشتی نو و لوازمالتحریر مناسب میتواند تجربهای ارزشمند از تعلق، اعتمادبهنفس و امید به آینده ایجاد کند. این پویش در سالهای گذشته نه تنها به تأمین لوازمالتحریر محدود نشده، بلکه در برخی دورهها منجر به بازگشت کودکان بازمانده از تحصیل به کلاس درس نیز شده است. دامنه اجرای این پویش، شامل دانشآموزان حدود ۱۰۰ مدرسه کانکسی و کودکان ساکن در دهها استان کشور میشود.

همراه نیکان در مسیر ساخت آینده بهتر برای کودکان ایران
فعالیتهای مؤسسه خیریه نیکان ماموت در حمایت از کودکان کمبرخوردار، به پویش «مهر، مهربانی میخواهد» خلاصه نمیشود. این مؤسسه با اجرای طرحهای مختلف حمایت تحصیلی، در تلاش است تا با فراهمکردن شرایط مناسب آموزشی، از ترک تحصیل دانشآموزان جلوگیری کند و زمینه را برای شکوفایی استعدادهای آنان فراهم آورد. برنامههای حمایت تحصیلی نیکان، شامل بورسیه تحصیلی، تأمین لوازم آموزشی، برنامهریزی و هدایت تحصیلی و معرفی به کلاسهای تقویتی است.
علاوهبر این، نیکان در حوزه معیشت خانوادههای کمبرخوردار نیز فعال است. کمک به تأمین هزینههای زندگی، حمایت از اشتغال سرپرست خانوار و ارائه خدمات مددکاری اجتماعی، بخشهایی از فعالیتهای این مؤسسه را تشکیل میدهد. رویکرد نیکان، حرکت به سمت خودکفایی خانوادههاست؛ زیرا تنها در سایه توانمندسازی خانواده است که میتوان آیندهای پایدار برای کودکان رقم زد
.شما نیز میتوانید در این مسیر همراه نیکان باشید. کمکهای شما، چه در قالب حمایت مالی از پویشهای آموزشی و چه در قالب همراهی با طرحهای حمایت تحصیلی، میتواند مسیر زندگی کودکی را تغییر دهد. هیچ کودکی نباید به دلیل نداشتن ابزارهای ساده اما ضروری آموزش، از کلاس درس و فرصت یادگیری فاصله بگیرد. با همراهی نیکان، میتوانیم کاری کنیم که هیچ کودکی از تحصیل و روند کودکیکردن بازنماند.